Şema terapi, Jeffrey Young ve çalışma arkadaşları tarafından 1980’li yılların ortalarında geliştirilmeye başlanmış bütüncül bir psikoterapi yaklaşımıdır. Bu terapi modeli, klasik bilişsel-davranışçı terapinin bazı vakalarda yeterince etkili olamaması üzerine, söz konusu yaklaşımın kapsamını genişletmek amacıyla ortaya konmuştur.
Şema terapi, bireyin çocukluk ve ergenlik döneminde gelişen, yaşam boyunca tekrar eden duygu, düşünce ve davranış örüntülerini anlamayı ve değiştirmeyi amaçlayan bir psikoterapi yaklaşımıdır.
Dört farklı alanda 18 uyumsuz şema vardır
· Terk Edilme
· Kuşkuculuk
· Dayanıksızlık
· Fedakârlık
· Karamsarlık
· Cezalandırıldık
· Kusurluluk
· Başarısızlık
· Bağımlılık
· Boyun Eğicilik
· İç içelik
· Duygusal Yoksunluk
· Sosyal İzolasyon
· Duygu Bastırma
· Onay Arayıcılık
· Haklılık
· Yüksek Standart
· Yetersiz Özdenetim
Şema terapi yalnızca ağır psikolojik sıkıntıları olan bireylerde uygulanan bir yöntem değildir. Herkesin şemaları olabilir ve bir kişinin şemalara sahip olması, onun bir kişilik bozukluğu olduğu anlamına gelmez. Ancak bu şemalar zamanla tekrar eden döngüler yaratarak kişinin yaşam kalitesini düşürebilir. Bu nedenle şema terapi, bireyin yaşam kalitesini artırmak ve daha sağlıklı baş etme yolları geliştirmek açısından oldukça kıymetlidir. Terapi sürecinin başında kişinin algıları, yaşam öyküsü ve ele alınır. İlk bir-iki seansta tanı koymaktan çok, kişiyi tanıma ve ihtiyaçlarını anlama hedeflenir. Gerekli görüldüğünde destekleyici terapi süreçleriyle birlikte ilerlenebilir ya da bu sürecin ardından şema terapiye geçilebilir. Şema terapide değerlendirme aşamasında şema ölçekleri kullanılır. Bu ölçekler çoğu zaman kişinin çocuklukta ebeveynleriyle kurduğu ilişkilere ve geliştirdiği baş etme biçimlerine ışık tutar. Anne-baba tutumlarını ve şema modlarını değerlendiren ölçekler aracılığıyla kişinin hangi şemalara sahip olduğu daha net bir şekilde anlaşılır. Şema terapi belirli bir çerçeveye sahip olmakla birlikte katı ve mekanik bir süreç değildir. Terapist, danışanın düşüncelerini, duygularını, geçmiş yaşantılarını, aile ilişkilerini ve sosyal bağlamını bütüncül bir şekilde ele alır. Bu süreçte amaç, kişinin kendisini ve yaşamını daha iyi tanımasına, işlevsiz kalıplarını fark etmesine ve daha sağlıklı ilişki kurma biçimleri geliştirmesine yardımcı olmaktır. Bu süreci bir uzman psikolog ile yürütmek çok değerlidir bu yüzden destek almaktan çekinmeyin.
M.Berk Karaoğlu
Uzman Klinik Psikolog-Aile Danışmanı