Narsizm terimi Yunan mitolojisindeki, kendi yansımasına aşık olan Narkissos’tan alır. Narsizm genellikle kendi benliğine hayranlık duyan, başkalarına empati kurmakta zorlanan. Hayatında çevresine karşı büyüklenmeci rol oynamaya çalışması. Bu durum sonucunda sosyal hayatında işlevsizliklere neden olabilen bir kişilik bozukluğudur.
Narsistik kişilik bozukluğunun belirtileri, bireyin kişilik yapısına ve bozukluğun şiddetine bağlı olarak farklı derecelerde görülebilir. Her bireyde aynı belirtiler gözlenmeyebilir ve bu belirtilerin yoğunluğu kişiden kişiye değişebilir. Narsist diye adlandırılan kişi illa kişilik bozukluğu olmak zorunda değil. Bunun yanında sahip olan kişiler benzer belirtiler gösterebilir.
· İkili ilişkilerden ben duygusu içinde olabilir ve kontrolün sürekli kendisinde olmasını ister.
· Övgü ya da onay alma ihtiyacında olma.
· Başarısız olabileceği durumlardan kaçınmak ve kendi başarılarını abartma.
· Eleştiriyi kabul etmezler bu yüzden kolayca öfkelenebilirler.
· Çevresindeki insanlarla empati yapmakta zorlanabilir.
· İnsanlara karşı kibirli tavır sergiler.
· İnsanlara genel olarak kıskanma eğilimi gösterir ya da insanların hep onu kıskandığı düşüncesine girer.
· İkili ilişkilerde partnerine manipülatif tavır sergiler.
Genellikle ergenlik ya da erken yetişkinlikte ortaya çıkan bir bozukluktur. Ebeveynlerin yetiştirme tarzı ve tutumu temelli olan bir bozukluk. Ebeveynlerimizde alabildiğimiz veya alamadığımız duyguların alma çabası döngüsü.
Aile Yetiştirme Tarzı: Anne-baba ilişkisinde, özellikle annenin aşırı koruyucu veya eleştirel olması kişinin kendini değerli hissetme ve başkalarıyla sağlıklı ilişkiler kurma problemi yaşamasına neden olabilir.
Toplum İçinde Kendini Yalnız Hissetme: Kişi herhangi bir gruptan dışlanmış olabilir veya toplum içinde kendini kötü hissetmiş olabilir bu durumda kişiyi incitip haklı moduna geçebiliyor.
Kendine Karşı Sert Olmak: Kendi içinde genel olarak rekabet içindedir ve yaptığı her hatanın bir bedeli olduğuna inanır.
Temkinli Olmak: Güven problemleri yaşar ve yüksek oranda güven ihtiyacı duyar.
Terkedilme Korkusu: Dışarıdan bakıldığında bireyler kendine aşırı güvenli ve güçlü görünse de, bu görünümün altında çoğu zaman kırılgan bir benlik algısı ve yoğun bir terk edilme kaygısı yer alır.
Öncellikle herkese ‘narsistik kişilik bozukluğu’ var demek doğru değil. Bu ruh sağlığı uzmanı tarafından değerlendirilen birçok belirtinin bir arada bulunmasıyla konur. Tanı konulan bireylerde, genellikle narsistik kişilik bozukluğu olan kişiler, bu durumu kabul etmekte zorlanır. Bu nedenle tedavi süreci zaman ve sabır gerektiren ciddi bir süreçtir. Buradaki en önemli adım kişinin kendinin ve davranışlarının farkında olması ile başlar. Bireyin kendini ve başkalarıyla kurduğu ilişkiyi sorgulayabilmesi süreç için önemli adım. Bilişsel Davranışçı Terapi ve Psikodinamik Terapi narsistik davranışları ele alır. Tedavi sürecinde önemli unsur terapidir. Terapiler sayesinde kişi düşünce biçimlerini ve davranış kalıplarını tanımaya başlar. Unutulmamalıdır ki Narsizm kişilik bozukluğu bir süreç ister. Narsistik kişilik yapılanması bir anda değişmez. Terapiler, uzun soluklu ve düzenli devam edilmesi önemli bir süreçtir. Bu süreçte kişinin terapistle iş birliği içinde olması iyileşmeyi destekler. Kişi için uygun terapistin bulunması tedavinin etkinliğini arttırır. Eğer bir bireyde hayatında sürekli olarak narsistik özellikler gösteren insanlarla sorun yaşıyorsa, kendisi için de bir uzmandan destek alması faydalı olabilir.
M. Berk KARAOĞLU
Klinik Psikolog- Aile Danışmanı