Kabul ve Kararlılık Terapisi (Acceptance and Commitment Threapy-ACT), bilişsel davranışçı terapilerin temelinde yer alan üçüncü dalga psikoterapi yaklaşımıdır. Bireyin yaşamında karşılaştığı olumsuz düşünce, duygu ve deneyimlerle mücadele etmek yerine, bunları olduğu gibi kabul edilmesini esas alır. İnsan hayatında acı çekmek, zorlanmak ve olumsuz duygular yaşamak kaçınılmazdır. Burada önemli olan, bireyler çoğu zaman bu deneyimlerinden kaçınmaya, onları bastırmaya ya da tamamen kontrol altına alma eğilimi gösterirler ancak bu kaçınma çabaları her zaman işlevsel değildir ve uzun vadede kişinin yaşam kalitesini düşürebilir. Bu terapi yaklaşımında, bireyin zorlayıcı düşünceleri veya deneyimleriyle savaşmak yerine, onları kabul ederek kendi değerleri doğrultusunda anlamlandırarak işlevsel adım atmamasına destek olur. ACT, psikolojik katılığını azaltarak, bu deneyimleri kabul etmesi ve değerleri doğrultusunda hareket edebilmesiyle psikolojik esnekliği geliştirmeyi amaçlar.
Kabul ve Kararlılık Terapisi, bireyin psikolojik esnekliğini artırmayı amaçlayan beş temel süreç üzerinden ele alınmaktadır.
Bireyin yaşadığı zorlayıcı düşünce ve duyguları bastırmadan, yargılamadan kabul etmesini ifade eder.
Kişinin düşüncelerine, duygularına ve bedensel duyumlarına anda kalarak dikkatini yöneltmesini sağlar. Geçmiş ve gelecek arasında sağlıklı bir bağ kurmayı hedefler.
Bireyin yaşamında kendisi için anlamlı ve önemli olan alanları fark etmesine ve bunları rehber edinmesine yardımcı olur.
Kişinin kendisini yalnızca düşünce ve duygularından ibaret görmeden, deneyimlerine daha geniş bir perspektiften bakabilmesini sağlar. Bireyin kendisini üçüncü bir gözle bakabilmesine yardımcı olur.
Bireyin zorlayıcı içsel deneyimler devam etse bile, değerleri doğrultusunda bilinçli ve anlamlı adımlar atmasını ifade eder.
Kabul ve Kararlılık Terapisi; depresyon, anksiyete bozuklukları, obsesif bozukluklar, bağımlılıklar ve psikotik belirtilerin yanı sıra stresle ilişkili sorunlar, kronik fiziksel hastalıklarla bağlantılı güçlükler ve diyabet gibi durumlarda destekleyici bir psikoterapi yaklaşımıdır. Bunun yanında acıyla baş etme, yas süreci ve yaşam kalitesinin artırılmasında da etkili olabilmektedir. Bu alanda uzman bir psikoloğa başvurarak terapi sürecine dahil olabilir. Psikologla yürütülen sağlıklı ve güvene dayalı iletişim, terapi sürecinin etkili ilerlemesini sağlar ve bireyi hedeflenen değişime ulaştırırabilir.
M.Berk Karaoğlu
Klinik Psikolog- Aile Danışmanı