Somatoform bozukluğu, kişinin yaşadığı bedensel belirtilerin ortaya çıkmasında psikolojik ve duygusal etkenlerin önemli rol oynadığı bir ruhsal bozukluktur. Bu bozuklukta kişi; baş ağrısı, karın ağrısı, çarpıntı, yorgunluk gibi fiziksel şikâyetler yaşar ancak bu belirtiler genellikle tıbbi bir hastalıkla tam olarak açıklanamaz. Bu durum, kişinin günlük yaşamını, işlevselliğini ve yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyebilir.
Somatoform bozukluğunun altında yatan birçok neden olabilir. Genellikle psikolojik ve çevresel etmenler önemli bir rol oynar. Yoğun ve uzun süreli stres, bireyin kendini yeterince ifade edememesi ve yaşanan psikolojik baskının bedensel belirtiler yoluyla dışa vurulması bu süreci tetikleyen unsurlardır. Bunun yanı sıra çocukluk döneminde yaşanan ihmal, istismar, travmatik deneyimler ve sağlıksız bağlanma örüntüleri, ilerleyen yaşlarda bedensel yakınmaların artmasına zemin hazırlayabilir. Bunun yanı sıra kaygılı kişilik özellikleri, düşük benlik saygısı ve stresle baş etme becerilerinin yetersiz olması da diğer sebepleri ararında yer alabilir.
Somatoform bozukluğunda belirtiler herkes de farklı gözlemlenebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:
· Baş ağrısı veya karın ağrısı
· Sürekli yorgunluk ve bitkinlik hissetme durumu
· Kas, sırt ve eklem ağrıları
· Baş dönmesi ve denge sorunları
· Kalp çarpıntısı ve göğüs ağrısı
· Sindirim sistemi problemleri
· Cilt problemleri ve saç dökülmesi
Somatoform bozukluğunda tedavi sürecinde, bireyin yaşadığı bedensel belirtilerin psikolojik yönünü anlamasını sağlama ve stresle başa çıkma becerilerini geliştirmesine odaklanır. Bu sebeple sürecin psikolog ya da psikiyatrist eşliğinde yürütülmesi oldukça önemlidir. Bu yüzden bilişsel davranışçı terapi (BDT), bu bozukluğun tedavisinde etkili bir yöntem olarak öne çıkabilir. Terapi sürecinde bireyin bedensel belirtilere yüklediği anlamlar ele alınır, kaygıyı artıran düşünce ve davranışlar fark edilir ve daha işlevsel baş etme yolları geliştirilir. Uzman desteğiyle ilerlenen düzenli bir tedavi süreci, belirtilerin şiddetini azaltabilir ve kişinin günlük yaşamına daha dengeli bir şekilde devam etmesini sağlayabilir. Bu sebeple bir uzman ile işbirlikliği içinde olmak oldukça önemlidir.
M.Berk Karaoğlu
Uzman Klinik Psikolog-Aile Danışmanı