Geçmişte yaşanan travmatik ya da zorlayıcı deneyimlerin zihinde yol açtığı işlevsiz düşünce, duygu ve bedensel tepkilerin yeniden işlenmesini amaçlayan bir terapi yöntemidir. Bu süreçte anıları unutturmaz ancak anıya eşlik eden yoğun duygular ve bugünü olumsuz etkileyen düşünceler zamanla etkisini kaybeder. Böylece kişi, geçmiş ve gelecek arasında daha sağlıklı ve işlevsel bir ilişki kurabilmesini sağlar.
EMDR, genellikle travma başta olmak üzere, farklı ruhsal zorlanmalar yaşayan bireyler için etkili bir psikoterapi yöntemidir. Çocukluk dönemindeki bireylerden gençlere ve yetişkinlere kadar her yaştan kişi, yaşadığı zorlayıcı anıların veya duygulaırn etkisini azaltmak ve işlevselliğini artırmak amacıyla EMDR terapisinden yararlanabilir.
EMDR terapisi herkese ve her durumda hemen uygulanmaz. Öncelikle bireyin bu terapiye uygun olup olmadığı bir uzman tarafından değerlendirilir. Danışanın yaşadığı olaylar, anılar ve duygusal tepkiler ayrıntılı olarak ele alınır. EMDR’de mutlaka travmatik bir anıyla çalışılması gerekmez ancak çoğu zaman rahatsızlık veren anılar ve duygular terapi sürecinde önemli bir yer tutar. EMDR çalışmaları dört temel kanal üzerinden yürütülür: anı, düşünce, duygu ve beden duyumları. Bir yaşantıya eşlik eden olumsuz düşünceler, yoğun duygular ve bedensel tepkiler bu kanallar aracılığıyla birlikte ele alınır. Çalışılan yaşantının mutlaka “büyük” ya da ağır bir travma olması şart değildir; kişinin işlevselliğini bozan her türlü deneyim EMDR’nin konusu olabilir. Terapi süreci, rahatsız edici anıya bağlı düşünce ve duyguların yarattığı rahatsızlık düzeyini en aza indirmeyi hedefler. Bu süreç yapılandırılmış 8 aşamada yürütülür:
Danışanın yaşantıları, mevcut şikâyetleri ve terapiye uygunluğu değerlendirilir. Hangi anıların çalışılacağı ve terapi hedefleri belirlenir.
Danışanın terapi sürecine duygusal olarak hazır olması sağlanır. Güvenli alan oluşturulur ve baş etme becerileri güçlendirilir.
Hedef anı belirlenir. Bu anıya eşlik eden olumsuz düşünce, duygu ve bedensel tepkiler netleştirilir.
İki yönlü uyarım (örneğin göz hareketleri) kullanılarak anının yarattığı rahatsızlık düzeyi azaltılmaya çalışılır.
Olumsuz düşüncenin yerine, kişi için daha işlevsel ve gerçekçi bir olumlu düşünce güçlendirilir.
Anıya bağlı bedende kalan olası gerginlik veya rahatsızlıklar kontrol edilir ve çalışılır.
Seans güvenli bir şekilde sonlandırılır, danışanın dengede kalması sağlanır.
Bir sonraki seansta önceki çalışmanın etkileri gözden geçirilir ve sürecin devamına karar verilir.
EMDR terapisi, anılar, duygular ve bedensel tepkilerle derinlemesine çalışılan bir yöntem olduğu için mutlaka EMDR eğitimi almış bir psikolog tarafından uygulanmalıdır. Terapinin güvenli ve etkili ilerleyebilmesi, danışanın sürecinin doğru şekilde değerlendirilmesi ve desteklenmesi açısından uzman bir psikolog eşliğinde yürütülmesi son derece önemlidir.
M.Berk Karaoğlu
Uzman Klinik Psikolog-Aile Danışmanı